Flair nov 2013

 

Publicatie_Flair week 46_Letterpers

Het magazine Zus en Zwanger hebben ons geïnterviewd en een mooi artikel met foto’s in het magazine geplaatst over de traditie van geboortekaartjes!

Sommige Nederlandse tradities zijn zo normaal, dat je er nauwelijks bij stilstaat. Zo ook het versturen van geboortekaartjes. Nederland is bijna het enige land in de wereld waar de geboorte door middel van een kaartje wordt aangekondigd. Grafisch ontwerpster Tiny Risselada van Letterpers heeft er haar werk van gemaakt.

Het opvallende kaartje met ooievaar van Jules, de dip-dye kaart van Cas, de knaloranje kleur waarmee de naam van Merlijn is gedrukt… Het is een vrolijke boel in de studio van Letterpers. Aan de muren hangen overal unieke geboortekaartjes die Letterpers de afgelopen drie jaar heeft gedrukt. De eerste tijd deed Tiny alles zelf, maar sinds een jaar heeft ze Annemarije in dienst voor de offertes en Nicolien die mee ontwerpt, zodat ze zelf zo veel mogelijk achter de pers kan staan om de kaartjes te drukken, haar grote passie.

Boekdrukpers uit 1890

Het begon allemaal toen Tiny voor de geboorte van haar eerste dochter op zoek was naar een mooi geboortekaartje. “Er zijn duizenden geboorte- en trouwkaartjes die je met een druk op de knop kunt bestellen. Ik miste het exclusieve van de kaartjes. Graag wilde ik een speciaal kaartje en niet een uit duizenden. Ik ben daarom zelf een kaartje gaan ontwerpen en kwam in contact met de boekdrukkunst. Ik was op slag verliefd op de manier van drukken.” Tiny kocht daarom via internet een kleine pers waarmee ze eerst haar eigen trouwkaart drukte. Daarna kwamen al snel de eerste aanvragen binnen en schafte ze een boekdrukpers uit 1890 aan.

Inmiddels zijn er al duizend kaartjes mee gedrukt, waarvan ook een aantal in Curacao, Amerika,

Zimbabwe, China, Australie, Canada en Singapore zijn beland. Zelf vliegt Tiny tegenwoordig ook de wereld over, maar dan om in andere landen de mensen bekend te maken met de boekdrukkunst Оn de Nederlandse traditie van het versturen van een geboortekaartje. Zo was ze in maart uitgenodigd op een designevent in IJsland om een lezing en een expositie te geven. “Tijdens de expositie werden de geboortekaartjes met bewondering bekeken door IJslandse ontwerpers en internationale journalisten. Ik ben heel benieuwd of de geboortekaartjes volgend jaar in IJsland geХntegreerd zijn, en wellicht ook in andere landen.” Want, zo vertelt Tiny, in de meeste landen wordt een geboorte aangekondigd met een telefoontje. Nederland is daarom uniek met het versturen van een geboortekaartje.

Kaartje koningin Juliana

Inmiddels bestaat de Nederlandse traditie al meer dan honderd jaar. “Daarvoor werden er al geboortebrieven verstuurd, maar dit waren gewone brieven met daarin een aankondiging van een geboorte. Af en toe versierd met een gekleurde rand”, vertelt Tiny.

Toen koningin Juliana in 1909 werd geboren, kreeg zij een geboortekaartje. Dit was het begin van de traditie. De kaartjes werden eerste vooral binnen de gegoede kringen verstuurd en waren veelal voorzien van een symbolische ooievaar, die symbool staat voor geluk, voorspoed en veel kinderen. Later, zo rond 1950/1960, werd het kaartje betaalbaar voor alle milieus en werd het een traditie die tot op de dag van vandaag in ere wordt gehouden.

Typische kenmerken

Door de jaren heen zijn de geboortekaartjes grafisch gezien flink veranderd, vertelt Tiny. “In de jaren zeventig waren de kaartjes vaak gemaakt van bruin papier met een simpele tekening en een gedichtje. Tien jaar later, in de jaren tachtig, werden de kaartjes cremekleurig en voorzien van schetstekeningen, gevolgd door de beertjes en Engelstalige gedichtjes in de jaren negentig. In het begin van de eeuw zag je veel kleine kaartjes met alleen de aankondiging erop van de geboorte zonder illustraties.

Tegenwoordig kun je via internet kaartjes in alle maten en vormen krijgen, maar Tiny merkt dat vooral typografische kaarten en  fluorkleuren populair zijn. “En ook grijs of bruinkarton is hip, net als half transparante enveloppen met gevuld met confetti en speciaal op maat gemaakte sluitzegeltjes en doopsuikers.” In tegenstelling tot de meeste kaartjes die je via internet bestelt, worden de kaartjes bij Letterpers gedrukt, net als vroeger. Hierdoor ontstaat er relief, wat je niet hebt bij kaartjes die geprint worden.

Met liefde en aandacht

Voorlopig is Tiny de geboortekaartjes nog lang niet zat. “Nee, ik ben verliefd op mijn werk en de ambachtelijke manier van drukken. Het is bijzonder werk, omdat je voor ieder kindje een uniek ontwerp maakt. Iedere keer wanneer ik een ontwerp maak en vervolgens achter de pers sta, doe ik dat met al mijn liefde en aandacht. En als ik dan later een telefoontje of mailtje krijg, dan denk ik altijd: daar doe ik het voor, mensen blij maken.

Tekst: Richt Kooistra van Zus en Zwanger
Fotografie: Suzanne Paap, Styling: Irene van den Brink